كسي مثل هيچ كس...


بگذاريد پرواز كنيم...


استاد شهرام ناظري در نشست پژوهشي هفدهمين جشنواره بين المللي موسيقي فجردر خانه هنرمندان(بهمن ماه سال 1380) درباره نو آوري و خلاقيت در موسيقي سنتي ,سخنراني قابل توجهي انجام داد , كه لازم دانستم خلاصه اي از آن را دراينجا قرار دهم و و به دليل اينكه استاد در اين نشست سخنان تازه و شنيدني, در مورد نو آوري و... در موسيقي سنتي بيان كرده است, ممكن است براي بسياري از دوستان علاقه مند, جالب و خواندني باشد :

در اين نشست پژوهشي ,
ناظري گفت:در گذشته موسيقي ايران , همانند تاريخ آن ,سراسر بد شانسي و نگون بختي است. چرا كه هيچ گاه اين هنر زمينه مساعدي براي رشد و بالندگي نداشته و اين مايه تاسف است .

وي افزود : در كند و كاوهايي كه در منطقه چغازنبيل صورت گرفته است ,
سنگواره هايي پيدا شده كه متعلق به 6 هزار سال پيش است و نشان مي دهد كه زن ها در آن هنگام آواز مي خواندند و ما در 5 هزار سال پيش گروه تكنوازي
داشته ايم.

ناظري تصريح كرد: متاسفانه پس از گذشت اين همه سال , امروز دچار ضعف و سستي در موسيقي ملي خود هستيم.

وي در بخش ديگري از سخنان خود درباره پيوند آواز و ساز و نزديكي اين دو با هم , گفت: در موسيقي ايران 7 دستگاه و 5 مقام يا آواز داريم , اما وقتي با ساز هم يكي از اين 5 مقام را مي نوازند, مي گويند؛ آواز دشتي يا آواز اصفهان و اين نشاندهنده پيوند و آميختگي آواز و ساز است .

ناظري اضافه كرد : اصولا خوانندگان چون با يك ساز طبيعي همراه هستند و با يكي دو اثر معروف مي شوند ,
مطالعه و تلاش بيشتر را رها مي كنند و به همين دليل خوانندگان ما از لحاظ سوادو علم موسيقايي عقب تر از نوازندگان هستند.

وي ياد گرفتن و حفظ كردن رديف هاي سازي و آوازي را از واجبات و اصول اوليه براي پرداختن به موسيقي ايراني دانست و تاكيد كرد : اما بايد به اين نكته توجه داشت كه رديف بايد پايه و مايه اي براي نو آوري و خلاقيت باشد و نبايد تنها به رديف بسنده كنيم.

ناظري با انتقاد از اصطلاح ” سنت“ و ” موسيقي سنتي “ گفت: اين سنت سال هاست كه در دهان مي چرخد .چرا مي خواهند سنت را به ما قالب كنند و از اين طريق بال و پر مارا ببندند و اگر كسي خواست حركت نويي انجام بدهد فورا بگويند اين با سنت و موسيقي سنتي ما جور درنمي آيد.

و نيز استاد ناظري تصريح كرد: ” اجازه بدهيد پرواز كنيم و در اين راه به تجربه تازه اي برسيم .“


وي در بخش ديگري از سخنانش به وضعيت موسيقي در صد سال گذشته و كار هاي هنرمنداني چون عارف و شيدا پرداخت و اظهار كرد : با همت اين اساتيد , موسيقي از بزم هاي شبانه و لوليدن در پاي اشراف خارج شد و به ميان مردم آمد .

وي درباره نو گرايي در آواز و موسيقي ايران , گفت: در ايران هميشه افرادي
بوده اند كه چون ستاره در مقطعي درخشيده اند, اما هيچ وقت كار گروهي و سازماندهي شده انجام نگرفته است.

ناظري خاطر نشان كرد: درباره نو گرايي و نو آوري بايد پژوهشگاهي متشكل از
صاحبنظران و هنرمندان طراز اول تاسيس شود تا به صورت ريشه اي كارهايي صورت بگيرد و حاصل آن را در اختيار مردم قرار دهند .

” وي با اين اشاره كه من به عنوان يك خواننده هيچ وقت نخو استم مقلد باشم , گفت: من يك راه را انتخاب كرده ام , راهي كه مختص خود من است و مقصد آن هم معلوم نيست .“

وي افزود : از محمد رضا شجريان و محمد رضا لطفي استفاده هاي فراواني برده ام , اما سعي كرده ام خودم باشم .

گفتني است برنامه سخنراني شهرام ناظري با استقبال بسيار زياد علاقه مندان مواجه شد و در طول 30 سال فعاليت استاد ناظري اين اولين بار بود كه او در يك نشست پژوهشي به سخنراني مي پرداخت.


يا حق.

بهشید